سد سازى كوروش بايد دانست سد موجود در تنگه جبال قفقاز ، يعنى سلسله جبالى كه از درياى خزر شروع مىشود و تا درياى سياه امتداد دارد ، و آن تنگه را « تنگه داريال » مىنامند كه بعيد نيست تحريف شده از « داريول » باشد ، كه در زبان تركى به معناى تنگه است ، و به لغت محلى آن سد را سد « دمير قاپو ، يعنى دروازه آهنى » مىنامند ، و ميانه دو شهر « تفليس » و « ولادى كيوكز » واقع شده ؛ سدى است كه در تنگه‌اى واقع در ميانه دو كوه بسيار بلند ساخته شده و جهت شمالى آن كوه را به جهت جنوبىاش متصل كرده است ، به طورى كه اگر اين سد ساخته نمىشد ، تنها دهانه‌اى كه راه ميانه جنوب و شمال آسيا بود ، همين تنگه بود . با ساختن آن ، اين سلسله جبال به ضميمه درياى خزر و درياى سياه يك مانع طبيعى به طول هزارها كيلومتر ميانه شمال و جنوب آسيا شده است . و در آن اعصار اقوامى شرير از سكنه شمال شرقى آسيا از اين تنگه به طرف بلاد جنوبى قفقاز ، يعنى ارمنستان و ايران و آشور و كلده حمله مىآوردند و مردم اين سرزمين‌ها را غارت مىكردند ، و در حدود سده هفتم قبل از ميلاد حمله عظيمى كردند ، به طورى كه دست چپاول و قتل و برده‌گيرىشان عموم بلاد را گرفت تا آن‌جا كه به پايتخت آشور ( نينوا ) هم رسيدند ، و اين زمان تقريباً همان زمان كوروش است . مورخان قديمى ، چون هرودت يونانى سير كوروش را به طرف شمال ايران براى خاموش كردن آتش فتنه‌اى كه در آن نواحى شعله‌ور شده بود ، آورده است و علىالظاهر چنين به نظر مىرسد كه در همين سفر سد نامبرده را در تنگه داريال و با استدعاى اهالى آن مرز و بوم و تظلمشان از فتنه اقوام شرور بنا نهاده و سد نامبرده را با سنگ و آهن ساخته است و تنها سدى كه در ساختمانش آهن به كار رفته ، همين سد است و انطباق آيه « مرا با نيرويى ( انسانى ) يارى كنيد تا ميان شما و آن‌ها سدى استوار قرار دهم . . . براى من قطعات آهن بياوريد . » بر اين سد روشن است .